EEN RELAXTE EERSTE PAASDAG
Thea-Warrior
Tegen half twee stappen we op de fiets. Bij het Albertkanaal biedt het terras van 'Onder de Brug' een goede cappuccino. Aad hoeft geen apfelstrudel met warme vanillesaus.
Ik verdiep me in de historie van kanaal en brug. Diep snijdt het Albertkanaal door het gebied westelijk van de Sint-Pietersberg. Een man, die eveneens van het zonnetje op het terras geniet, vertelt me dat er in 1830, als België zich afscheidt van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, reeds plannen bestaan om een kanaal te graven van Luik naar Antwerpen. Tijdens de Staat van Beleg van Maastricht (1830-33) is de Maas namelijk geblokkeerd voor alle vervoer. Uiteindelijk wordt het kanaal daadwerkelijk pas tussen 1930-39 gegraven. De eerste brug stamt uit 1935.
Voor België begint Wereldoorlog II bij deze Vroenhovense brug. Een museumbunker herdenkt dit feit. Als de Duitsers zich in 1944 terugtrekken blazen ze de brug op. In 1946 wordt het origineel hersteld; in 2007 wordt de huidige brug naast de oude gebouwd. Waarop in 2010 de oude met dynamiet wordt opgeblazen.
Oorlog is ernstig bizar; in eenieder bevindt zich een Vonk van het Goddelijke; van het Goddelijke dat overal aanwezig is en waardoor we allemaal met elkaar verbonden zijn, ondertussen vechten mensen over het grofstoffelijk aardse.
We fietsen verder en verpozen een tijd op een brug over de Jeker. De zon sprankelt op het murmelende water. Kom... verder. Op naar Fort Sint-Pieter. In 1673 belegeren de Fransen Maastricht en veroveren dan de stad enkele dagen. Om zich beter te kunnen verdedigen, bouwt Maastricht in 1701 dit fort.
Hm, enorm veel informatieborden. In 1408 richt de stedelijk overheid van Maastricht al een Handboogschuttersgilde op om in tijden van onlusten en gevaar ondersteuning te bieden bij het bewaken van de stadswallen en (water-)molens. Tot verbazing van Aad bevinden zich in de droge gracht van het fort zowel links als rechts schietgaten. Voelt zelfs nu bedreigend aan.
Te laat voor de laatste rondleiding van de dag beklimmen we het fort om het uitzicht richting Maastricht te bewonderen: de torens van de Sint-Servaas, de Sint-Jan, de Uni, de Onze-Lieve-Vrouw en de Sint-Martinus klinken zich aan de hemel vast. Een landschap vol serene symboliek: een hevig verlangen naar de Hemel; naar de Hemelse Vrede.
Een tocht door de Grotten Noord behoort wel tot de mogelijkheden. Onder de Sint-Pietersberg bevindt zich een uitgebreid gangenstelsel: een labyrinth met ooit meer dan 20.000 gangen. Ooit 230 kilometer lang, nu nog een goede 80 kilometer. Sinds de 13e eeuw hebben de zogenaamde blokbrekers hier de aan kalk rijke mergelsteen gewonnen als bouwmateriaal. Gewoon met zagen, hamers en beitels. De temperatuur is er rond de tien graden en het vormt een betoverend geheel, maar voor de mensen die hier eeuwen hebben gezwoegd, is het geen gezonde werkomgeving geweest.
Na de ondergrondse rondleiding doen we ons bij Chalet Bergrust tegoed aan de grotchampignons die tegenwoordig in de grotten worden gekweekt. Verzadigd en uitgerust struinen we verder over het plateau. Natuurmonumenten beheert hier een groot natuurgebied. Aan het eind botsen we op de enorme ENCI-groeve: het hele centrum van Maastricht past in dit 'gat' van zo'n 150 hectare. Een goede eeuw geleden, in 1921, heeft een Belgische cementgroep een deel van de Sint-Pietersberg gekocht om dit gebied in dagbouw te exploiteren. Enkele jaren later wordt als vervolg hierop de Eerste Nederlandse Cement Industrie - ENCI - opgericht. In de groeve wordt de kalkrijke mergelsteen met explosieven losgeschoten. In het begin worden die brokken met de hand verzameld, later met stoomkranen, en zo verder. In de fabriek worden de mergelbrokken gedroogd, vermalen en met andere grondstoffen vermengd. Vervolgens wordt dit mengsel tot ruim 1400 graden verhit tot zogenaamde klinkers die daarop worden vermalen tot de geliefde bouwstof cement. Tot 2018 is de Sint-Pietersberg met dit commerciële doel afgegraven.
Vandaag - Eerste Paasdag, 9 april 2023 - blijkt er een uitkijkplatform te bestaan met een trap die de mergelgroeve ingaat. Het afdalen van die trap staat gelijk aan het afleggen van een tijdreis van ruim 70 miljoen jaar: onderaan heeft de tropische zee gerold, waarin Mosasaurussen de tijd van hun leven hebben gehad.
Energetisch gezien heeft dit gebied een flinke klap gehad van de herrie en industriële terreur uit de twintigste eeuw. Eerlijk gezegd houdt het terrein - de aarde - de adem nog gespannen in: 'Wanneer beginnen ze weer?'
Met meer dan genoeg om te overdenken wandelen we terug naar onze fietsen, en fietsen we terug naar Vroenhoven. Hoog tijd voor een rustige avond.
Bronnen
- Infoborden bij de Brug van Vroenhoven, op de Sint-Pietersberg, bij het kaartverkooppunt van Fort Sint-Pieter, in de Grotten-Noord en rond de voormalige ENCI-groeve.
---> 415 IN DE SLEVROUWE - Lukas op Paasmaandag?