410 ONGEMEEN NEGATIEVE INSTEEK

BEZWEREN VAN HET KWAAD

Thea-Warrior

 

In overleg met de Engelen volg ik het Paaswake-boekje. 

In de Basiliek zijn de rituelen zo vanzelfsprekend dat ik er in april 2023 nauwelijks vragen bij heb. 

Het Kyrie in het Latijn is me bekend. Het voelt goed om het Goddelijke om steun en bescherming te vragen: 

'Heer, ontferm U over ons. Christus, ontferm U over ons. Heer, ontferm U over ons. Heilige Maria, Moeder van God. Bid voor ons. Heilige Engelen van God. Bid voor ons.'

 

Vervolgens worden zeer veel heiligen aangeroepen, waarbij tussendoor een van de volgende regels wordt gezongen:

Wees genadig, spaar ons, Heer.

Van alle kwaad, verlos ons, Heer.

Van alle zonde, verlos ons, Heer.

Van de eeuwige dood, verlos ons, Heer.

Door uw menswording, verlos ons, Heer.

Door uw dood en opstanding, verlos ons, Heer. 

Door de uitstorting van de Heilige Geest, verlos ons, Heer.

Zondaars. Wij bidden U, verhoor ons.

 

Het is de bedoeling dat door het aanroepen van de heiligen de gelovigen zich bewust worden van het feit dat ze tot een gemeenschap behoren die uitgebreider is dan enkel het aardse immers in de hemel bevinden zich ook leden.

De gezongen regels bezitten het nodige goeds, maar ons-mensen 'zondaars' noemen, weiger ik reeds langer om te doen. 

Ben beslist realistisch ten opzichte van de feiten, maar om in een neutrale situatie over mezelf of anderen negatieve oordelen te berde te brengen of te focussen op minder goede gebeurtenissen in het verleden bedrukt me. Alsof er dan vervelende zichzelf waarmakende voorspellingen worden geuit. Mijn energie gaat erdoor omlaag, dus van mij mogen we ons op het goede in onszelf richten; ik doe mijn best, jij doet je best, wij doen ons best, punt. Als het tenminste waar is.

 

Deze Paaszaterdag zijn er geen dopelingen, dus het ritueel van de 'Zegening van het Doopwater' begint. In de banken steken de kerkgangers hun kleine kaarsjes weer aan. Vervolgens vindt er vooraan rechts op het priesterkoor van alles plaats achter een groot bloemstuk en een dikke zuil. Oh, er gebeurt vast niks geks, maar omdat ik niks ervan kan zien, overvallen me nerveuze lachkriebels: 'Wat zijn ze daar allemaal aan het doen?'

In elk geval wordt de grote Paaskaars van haar standaard gehaald en in water gedompeld ofwel gedoopt. In 2023 stroom ik gewoon mee; het lijkt allemaal zo logisch, maar in november 2025 roept mijn vraag 'Wat zijn ze daar allemaal aan het doen?' om antwoorden en vraag ik me af wat er daar gebeurt en wat die doopbeloften - die hernieuwd worden - eigenlijk inhouden.

Het wereldwijde web leert me dat er bij de wijding van het water over het water wordt geblazen (leven inblazen?) en dat de Paaskaars drie keer in het te wijden water wordt gedoopt. De Paaskaars - het Licht van Christus - 'bevrucht' als het ware het water. Hm, wijkende staande waterwanden en Mozes met zijn geheven staf... naar mijn idee zitten er aan dit ritueel en de vertelde verhalen sterk seksuele aspecten. Kan me mijn eigen gegrinnik wel voorstellen. Oh, in principe is er een zaadcel die 'wint' alle anderen sterven. Staat het verdrinkende Egyptische leger symbool voor de stervende zaadcellen?

 

Tot november 2025 is het doopsel voor mij een vriendelijk ritueel waarin een pasgeboren kind welkom wordt geheten in de gemeenschap van gelovigen. Specifiek (in mijn leven) in de rooms-katholieke gemeenschap. Eerlijk gezegd weet ik er nauwelijks iets van. In de jaren tachtig van de twintigste eeuw ben ik bij een doop aanwezig en word ik wrevelig van de gebruikte woorden. Om concrete antwoorden te vinden ga ik op zoek naar de officiële gebeden. Op het wereldwijde web tref ik het Groot Gebedenboek uit 1951 van Cornelis Adrianus Bouman. Met die gebeden ben ik ooit gedoopt. Vrijwel onmiddellijk wordt duidelijk waarom het ritueel van de hernieuwing van de doopbeloften met Pasen plaatsvindt; er wordt een parallel getrokken: zoals Christus door de dood inging tot de heerlijkheid, zo wordt de christen in de vont met Hem begraven en herboren tot het nieuwe leven. Hm, is het kind al een christen? En wat is dat nieuwe leven? Het beloofde eeuwige leven?

 

Voor een baby die nog maar net het geboorteproces heeft doorlopen, wiens Ziel en Geest nog maar kort concreet zelfstandig op Aarde in Eenheid met een Lichaam leeft, die nog geen enkele zonde begaan kan hebben, is het een bizar gebeuren om 'in de vont met Hem begraven' te moeten worden om 'tot het nieuwe leven herboren' te moeten worden. Wat kan ik zeggen? Een pasgeboren baby ìs net wedergeboren; is nog maar net uit het Hiervoormaals met een Vonk van het Goddelijke in zich. 

 

In het Groot Gebedenboek valt me de geloofsbelijdenis bij het doopsel op. In de Basiliek wordt dezelfde geloofsbelijdenis gebeden. De gesproken tekst valt beslist onder de beloften. Met één zin blijf ik moeite hebben, en wel: (Ik geloof) in de éne, heilige, katholieke en apostolische Kerk.

Waarin geloof ik hier precies? In het bestaan ervan? In de zuiverheid ervan? In dat dit de enige correcte religie is? In dat dit het enige juiste instituut is? In dat enkel in deze Kerk de juiste inzichten gepropageerd worden? Ik heb er moeite mee. De Kerk bestaat, maar heeft in het verleden zeker en soms ook tegenwoordig minder zuiver gehandeld. Daarnaast brengen andere godsdiensten ook waardevolle inzichten naar buiten, en is de wijze van propageren vanuit de Kerk regelmatig vrij negatief van kleur. Tsjah, met elkaar God eren en danken, is waardevol en deel uitmaken van een gemeenschap eveneens, maar meer vrijheid en een meer positieve invalshoek ambieer ik wel.

 

Verbouwereerd lees ik in het Groot Gebedenboek hoe er tijdens de doopviering door de priester bezweringen tot en over de baby worden uitgesproken. De bezweringen getuigen van een negatieve visie, een negatief mensbeeld. De eerste is wel het ergste. De priester blaast zacht over het kind, en zegt: "Gaat uit van hem/haar, onreine geest, en maak plaats voor de Heilige Geest, de vertrooster."

In het vervolg van de handelingen en gebeden komen meer bezweringen voor. Waarom? Ik zet ze op een rij:

- De priester legt het kind de hand op en richt zich tot God: ...verdrijf uit hem/ haar alle blindheid des harten; verbreek alle banden waarin de duivel hem/ haar had verstrikt...

- De priester tekent het kind een kruisteken op het voorhoofd en richt zich tot de duivel: En waag het niet vervloekte duivel, dit teken van het heilig kruis dat wij op zijn/ haar voorhoofd drukken, ooit te schenden.

- Voor het ingaan in de doopkapel zegt de priester die het kind draagt: Ik bezweer u, alle onreine geesten, in de naam van God en almachtige Vader, en in de naam van Jesus Christus zijn Zoon, onzen Heer en rechter, en in de kracht van de Heiligen Geest, dat gij heengaat van dit schepsel Gods.

- Ook is er een voorgeschreven tekst van de priester met peetouder(s) over het verzaken aan de duivel en zijn ijdelheden.

 

Misselijk word ik van deze woorden en dit gedrag rondom een pasgeboren mens. Het roept boosheid op. Zelf ben ik kort voor twaalf uur 's avonds  op 24 december, op Kerstavond, geboren en 's middags op 25 december, tijdens het Lof op Eerste Kerstdag, gedoopt. Het voelt alsof er 'aan enkele oude mannen een zeer grote steek los zat'. Dat ze het lidmaatschap van de Kerk belangrijker hebben gevonden dan het welzijn van een pasgeborene. Bangmakerij, immers 'ongedoopt komt het kind in de hel'. Waarom geen feestelijke ontvangst: 'Welkom kind, welkom in onze gemeenschap; we zijn blij dat er opnieuw een Goddelijke Vonk in een aards lichaam, in het aardse leven, heeft postgevat.'  

 

Bij het sacrament van het doopsel zou de Kerk er beter aan hebben gedaan enkel Matteüs 28 te volgen: Als Maria Magdalen en de andere Maria bij het lege graf weggaan, gaan enkele wachters naar de stad en boodschappen de overpriesters - de hogepriesters - alles wat is geschied. De overpriesters vergaderen met de ouderlingen en ze vinden het raadzaam om de krijgsknechten veel geld te geven. En ze zeggen: "Zeg: Zijn discipelen zijn 's nacht gekomen, en hebben Hem gestolen, toen wij sliepen. En als de stadhouder dit ter ore komt, zullen wij hem tevreden stellen, zodat jullie je geen zorgen hoeven te maken."

De wachters nemen het geld en doen wat hen gezegd is en tot op de huidige dag zijn hun woorden onder de Joden verbreid.

De elf discipelen gaan naar Galilea, naar de berg die Jezus heeft aangeduid. En als zij Hem zien, bidden zij tot Hem; maar sommigen twijfelen. En Jezus gaat naar hen toe en spreekt tot hen en zegt: 'Mij is gegeven alle macht in hemel en op aarde. Gaat heen, onderwijs al de volken, en doop hen in de Naam van de Vader, van de Zoon en van de Heilige Geest, en leer hen alles te onderhouden wat Ik u geboden heb. En zie, Ik ben met u al de dagen tot de voleinding der wereld. Amen.'

Kijk... zo eenvoudig kan het zijn. 

 

Zijn de teksten uit het Groot Gebedenboek tegenwoordig nog van toepassing? Met dank aan emeritus-diaken de la Haye van de Onze Lieve Vrouwebasiliek in Maastricht weet ik de hand te leggen op het Katholiek Gebedenboek uit 1986 door J. Bots en J. Hermans. Gelukkig hebben de teksten na Vaticanum II reeds een wat andere inhoud. Voorafgaand aan het eigenlijke doopsel bestaat er nog één exorcisme-gebed: 'Heer onze God, Gij hebt uw Zoon naar de wereld gezonden om de macht van de Boze te breken en de kwade geest uit ons uit te drijven, om de mens aan de duisternis te onttrekken en over te brengen naar het wonderlijk rijk van uw licht; wij bidden U: bevrijd dit kind van de smet van de eerste zonde, en maak het tot woning van uw heerlijkheid, tot tempel van uw heilige Geest. Door Christus onze Heer. Amen.'

 

Na deze woorden kan de dopeling met de olie van de geloofsleerlingen op de borst gezalfd worden, maar dit mag gelaten worden. Vervolgens gaan de aanwezigen, priester, ouders en peetouders naar de doopvont. Hm, blijkbaar is de moeder erbij en kan de doop vanaf Vaticanum II dus later plaatsvinden in plaats van zo snel mogelijk na de geboorte. 

Alvorens over te gaan tot de doop worden ouders en peetouders nog wel gevraagd te verzaken aan de satan, zijn werken en aan zijn verleiding. Of (een wat mildere tekst) zich te allen tijd te verzetten tegen kwaad en onrecht om in vrijheid te leven als kinderen van God, om zich te verzetten tegen de bekoring van zonde en onrecht, zodat het kwaad zich niet van hen meester kan maken, en de Heer uw God te dienen en hem alleen.

 

Het praktisch ritueel blijft na Vaticanum II vrijwel hetzelfde, maar de woorden zijn minder agressief. Ondertussen blijft 'de smet van de eerste zonde' bij een pasgeboren kind wel erg gezocht. Er zit trouwens ook iets nieuws in de doopgebeden, immers de Heilige Geest wordt meer geïntroduceerd. Illustratief hiervoor: '... op vele wijzen zien wij in het water uw kracht die mensen ten leven wekt. Want in het begin van de wereld joeg uw Geest als een storm over het water en het water ontving van U zijn levenskracht.' 

Al met al een goede stap in positieve richting. Voor rooms-katholiek Nederland gezien de ontkerkelijking blijkbaar wat laat, maar een nieuwe positieve impuls kan best, zelfs in 2025 nog. Ja, ik zou het jammer vinden als alle christelijke kerken zouden leeglopen. De mensen mogen hun geloof in het Goddelijke best samen vieren.