MET RESPECT
Thea-Warrior
Nog slechts een paar uurtjes zoet te brengen in Maastricht. Sphinx trekt me; als we via de Boschstraat het centrum in wandelen, straalt het logo me tegemoet. Via mijn moeder heb ik goede herinneringen aan Petrus Regout en de kristal-, glas- en aardewerkfabriek Sphinx, want in 1953 is er - na de Tweede Wereldoorlog - tenminste volgens mijn moeder nog geen porselein te koop in de Achterhoek.
Aangezien ze hard voor haar uitzet heeft gespaard, vertrekt ze op een dag samen met haar iets jongere zus met de trein helemaal van Borculo naar Maastricht, waar in een grote hal afgekeurd aardewerk te koop is. Afgekeurd, want misschien niet helemaal recht gebakken of mogelijk zitten de bloemetjes wat scheef.
Goed, in Maastricht aangekomen, lopen ze richting de fabriek waar de hal al snel wordt gevonden en mijn moeder en tante gaan aan de slag. Allebei zoeken ze uit wat ze willen en kunnen betalen. Mijn moeder met haar arendsogen weet een mooi servies bij elkaar te verzamelen. Ze betalen en moeten het servies zelf met kranten en stro in een krat inpakken. Via Van Gent & Loos wordt dit krat naar het thuisadres verzonden. Nu zijn ze in die tijd helemaal niet gewend om pakketten via de post te verzenden - hoewel... ze hebben een broer in Nederlands-Indië. Laat ik zeggen dat ze niet gewend zijn om pakketten te ontvangen. Maar goed, na een tweetal weken in de zenuwen te hebben gezeten, rijdt Van Gent & Loos voor en kunnen ze allebei hun kostbare servies bekijken. Grote vreugde, want alles is nog heel.
In mijn jeugd is het bloemetjesservies een feest voor mijn ogen geweest. Later als ik een tiener ben, schaamt mijn moeder zich jammer genoeg wat voor dit servies omdat het van aardewerk is en geen porselein. Voor mij staat het echter symbool voor de kracht en moed van mijn moeder om in armoedige tijden wat van het leven te maken.
Na warme chocolademelk of cappuccino met appeltaart bij STAN begeven we ons via de fabriekspoort in de 120 meter lange SPHINX-PASSAGE. Als ik mijn ogen sluit, kan ik de arbeiders - mannen en vrouwen - naar binnen en buiten zien stromen.
Bij de tentoonstelling is het genieten en een beetje rouwen tegelijk, want in 2006 is de aardewerkfabriek, die Petrus Regout in 1836 is begonnen, gesloten. In die 170 jaar is veel milieu-onvriendelijk geproduceerd en voor de fabrieksarbeiders is het echt geen koek en ei, maar door oprichter Petrus Regout heeft de arme vestingstad Maastricht een krachtige stoot opwaarts gekregen. Sphinx-Maastricht is Nederlands eerste grootindustrie.
Tegeltableaus verluchten verhalen over bouwontwikkeling, gebruikte materialen, productieproces en gehanteerde reclame. De opkomst van de socialistische beweging, waarin keihard voor de levens- en werkomstandigheden van de arbeiders is gestreden, komt eveneens aan bod. Als ik lees over de bittere kou in de huizen en de mensonterende hitte in de fabrieken besef ik terdege hoe goed ik het nu heb. Buiten heb ik de stoere posters reeds zien hangen. Op een van de foto's binnen is een 'WAARSCHUWING!' aangebracht. Ik moet erom lachen, maar kan tegelijkertijd begrijpen dat in katholieke gelederen angst heeft geheerst voor degenen die de kerk de rug toekeren en als socialisten kerk en bezittende klasse (vanwege hun handelwijzen) 'aanvallen'. Hm, als ik honger zou hebben, zou ik vis gewikkeld in verboden lectuur wèl aanpakken en opeten. Brr, toch eng; stel je voor dat 'ze' me zouden betrappen.
Ja, ik heb het servies van mijn moeder georven. Het is nog bijna compleet. Theepot, melkkan en suikerpot heb ik niet meer. Een verhaal apart; in oktober 2017 sterft mijn moeder en in juli 2019 trouwt de zoon van mijn zus. In de nachten voor de trouwdatum komt mijn moeder me 's ochtends voor het wakker worden belagen: "Thea, je moet de theepot geven."
Ik voel er niet veel voor want ik heb het servies ooit aan het stel aangeboden en zodoende weet ik dat ze liever modern, wit en hoekig, servies willen. "Geen bloemetjes!" riep mijn neef op dat moment.
Eigenlijk wil ik het hele servies bij elkaar houden, maar mijn moeder blijft aandringen: zij wil dat ik de theepot cadeau doe.
Ik denk erover na en besluit dat theepot en melkkan ook als bloemenvaas kunnen dienen en dat in de suikerpot chocolaatjes of bonbons kunnen. Dus sta ik op de middag voor de bruiloft in de supermarkt om een boeketje bloemen uit te zoeken.
Plots staat mijn moeder achter me met schuin achter haar een wat grotere, mij onbekende, vrouw.
Ik pak een boeketje kleurige roosjes: 'Deze?'
"Ja, goed," zegt mijn moeder.
"Nee, nee, nee," zegt de andere vrouw.
Ik twijfel wat: 'Witte dan maar?'
"Ja, ja, goed," zegt de vrouw.
"Nee, nee, die andere, die kleurige," zegt mijn moeder.
Ze loopt achter me aan terwijl de andere vrouw achterblijft.
Ik reken het boeketje witte rozen af. Als ik de volgende dag, naast het gebruikelijke geldbedrag, mijn cadeau - met de witte roosjes in de theepot - aan de bruid overhandig, zegt ze: "O, witte rozen, de lievelingsbloemen van mijn moeder."
In het midden van haar bruidsboeket is bewust één witte roos gestoken, zodat haar moeder, die zij al op 12-jarige leeftijd is verloren, op die manier toch op deze gedenkwaardige dag aanwezig is. Ben ik blij dat ik in de winkel naar de mij onbekende vrouw heb geluisterd.
"Zullen we door het Frontenpark gaan wandelen?"
Aad is direct enthousiast; hij houdt meer van buiten dan van binnen.
In de miezer bij de grote letters op de stoep (Maarten van den Berg en Tycho Flore - mei 2022) lopen de rillingen mij over de rug, nee, niet van de kou. HERINNER MIJ HET NAAMLOOS ZWEET DAT HIER DE WERKVLOEREN KOELDE
Bronnen
- Herinner mij het naamloos zweet dat hier de werkvloeren koelde.
Op 25 oktober 2025 van https://mestreechtersteerke.nl/pag-tekstinbeton.htm
- Petrus Regout. Op 24 oktober van https://nl.wikipedia.org/wiki/Petrus_Laurentius_Regout
- UNU-MERIT. Op 24 oktober 2025 van https://unu.edu/merit
---> 402 HET FRONTENPARK - Reddingsacties