GEKLIEDER OF PLEZIERIG GEKLIER
Thea-Warrior
Een lieve trits: Sint-Anna, Maria en Jezus. Een vrij mollig jongetje met naar verhouding een wat klein hoofd.
Maria draagt een druiventros, een simpele verwijzing naar de transsubstantiatie van wijn in bloed: het bloed dat Jezus aan het kruis zal gaan vergieten. Als grootvader Sint-Jozef is koning Philips II van Spanje volledig gefocust op zijn kleinzoon Jezus. Hij draagt een witte lelie; het symbool van zuiverheid horend bij Maria. Zijn haar is zwart. Mogelijk later overgeschilderd. Op zijn linkerschouder hangt een zwarte punthoed: een eenvoudige pelgrimshoed.
Tijdens zijn regeerperiode (1555-1598) heeft Philips II in de Habsburgse Nederlanden gruwelijk huisgehouden. Hij vervolgt de protestanten fel en botst hevig met de adel en de Staten-Generaal. Eind juli 1581 zetten de Zeventien Provinciën zich tegen hem - tegen tiran Philips II - af als hun heerser. Sinds 1566 is de tachtigjarige oorlog dan al een feit. Ga hier niet te ver over deze kwestie uitwijden, maar er vindt een scheiding plaats in de Nederlanden.
Het zuidelijk deel, herovert door legers horend bij Philips II, worden de Spaanse Nederlanden. Het noordelijk deel wordt de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Op termijn worden Elisabeth van Spanje (dochter van Philips II) en Albrecht van Oostenrijk in het zuiden de Aartshertogen.
Jammer, maar de tekst in het gebedenboek van Isabella blijft onleesbaar. Misschien dat een kunsthistoricus er onder een microscoop nog wat van kan maken. Het wat te mollige linkerpinkje van Jezus en de linkerwijsvinger van Sint-Anna schijnen me iets duidelijk te willen maken, maar wat? Het is net of ze op een later tijdstip met opzet zó aan de handen zijn 'verbonden'. Maria's linkerhand lijdt aan hetzelfde euvel. Handen op een schilderij verraden normaliter hoe goed de kwaliteit van een schilder is. Het verschil tussen de rechterhand en de linkerhand van Maria is feitelijk bizar. Dat een andere schilder op een later tijdstip de handen heeft bijgeschilderd, lijkt me een onwaarschijnlijke ingreep. Er is gerommeld met de centrale handen. Hier is duidelijk wat anders aan de hand, letterlijk en figuurlijk.
Zoals Harpengel Albrecht een rijk, fijngeweven, kazuifel draagt, is de Luitengel eveneens gekleed in een kostbaar gewaad. Haar witte onderkleed lijkt ooit waterschade te hebben geleden Wat zou ze spelen? Een goede vraag voor mijn broer Henk.
De linkerwijsvinger van Sint-Anna wijst naar de Harpengel. Het is alsof grootmoeder Anna uitdraagt: 'Dit is de bedoeling'.
Het kunstig gesneden luitgat is verfijnd reëel weergegeven; mogelijk naar een bestaand instrument. Zie er weinig vreemds in, misschien in de centrale ring een wat monsterachtig hoofd met een kroon en in de buitenste ring bovenaan een hoofdje. Ik kan wel een J en een I (i) in de buitenring zien, maar denk dat ik dan een persoonlijke wens vervul.Het luitgat kan in het compositiepatroon van het schilderij wel een Verticale Energielijn weergeven in het Energielijnenpatroon van de bijbehorende kerk. Ben benieuwd wat ik hier in Maastricht in de Onze Lieve Vrouwebasiliek allemaal nog ga aantreffen.
De twee putti bovenaan dragen een lauwerkrans. Als ik op de hand van het rechterengeltje focus lijkt die hand een onderdeel te zijn van de wit-met-bruine snuit van een dier; van een hond. Twee ogen, twee hangende donkere oren. Ach, mogelijk wil ik er te veel in zien, maar een beetje knutselwerk is het wel. Toch is het alsof de hond me recht aankijkt. Als deze visuele illusie erin zit, past dit op zich weer goed bij Jacob Iordaens, want deze huiselijke schilder is absoluut gek op honden.
Over de stad op de achtergrond twijfel ik. Is het Maastricht of een andere stad? In elk geval aan een rivier, maar dat liggen vrijwel alle grote steden. Er lijkt een bekist poortgebouw op de heuvel te staan. Het begin van een nieuwe stadsmuur?
Hoog tijd voor drinken met wat lekkers. Via de zuiderzijbeuk wandelen we naar de uitgang. Bij de biechtstoel met Maria Magdalena kan ik Krijglijn2 goed waarnemen. Op de biechtstoel is Maria Magdalena omgeven door rozen; symbolisch voor haar liefde voor Jezus. Met haar handen voor haar lichaam lijkt ze zichzelf te beschermen.
Wat verder naar het westen bevindt de biechtstoel met het medaillon met de zegenende Jezus - als Redder van de Wereld - zich gedeeltelijk op Krijglijn1. Het medaillon ligt in elk geval geheel op die Lijn.
Hm, de biechtstoelen staan zo dat Maria Magdalena en Jezus van elkaar wegkijken. Beetje jammer. Bij de buitendeur groet ik Christoffel die Jezus op zijn schouder torst. In zijn staf houdt Cucifas een kleine lantaarn in zijn handen. Volgens een legende heeft Cucifas met zijn licht Christoffel over een rivier geloodst. Dan is het 'Ave Maria' en staan we buiten.
Bronnen
- Cucifas. Op 6 oktober 2025 van https://www.zichtopmaastricht.nl/locaties/onze-lieve-vrouwebasiliek-sterre-der-zee
- Philips II van Spanje. Op 22 oktober 2025 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Filips_II_van_Spanje
- Plakkaat van Verlatinghe. Op 21 november 2025 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Plakkaat_van_Verlatinghe
- Staten-Generaal van de Nederlanden.
Op 21 november 2025 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Staten_Generaal-van-de-Nederlanden
- Zeventien Provinciën. Op 21 november 2025 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeventien_Provinciën
---> 399 HET JEKERKWARTIER - Oorsprong van 'Tricht'