482 TERUG IN DE TIJD

GRONDEN VAN EEN LICHT

Thea-Warrior

Nogal van mijn eigen grondvesten getrokken door mijn emotie ga ik met Aad naar beneden naar de grondvesten van de Romaanse kerk. 

Bij de natuurstenen van de doorbraak in de noordelijke zijmuur van het westwerk is mijn eigen gronding vrijwel onmiddellijk terug. Van buitenaf moet het laatromaanse westwerk van rond 1200 door de grote ronde torens op de hoeken een kasteelachtige indruk hebben gemaakt. Het is een versterking; een toevluchtsoord; een vergaderzaal voor de landsheren; een ruimte van samenkomst voor het volk om te zingen en te bidden, terwijl het kapittel ondertussen in alle rust in de resterende kerk zijn religieuze activiteiten

uitvoert. Met ontzag bekijk ik de 4,5 meter brede zijmuur.

Tijdens de restauratie van 1983-1989 zijn de funderingen van de Romaanse kerk volledig blootgelegd. De vloer bevindt zich 1,70 meter lager dan die van de huidige Gotische kathedraal. Hm, dat 'spontane' ophogen van de grond blijft me verbazen, en eigenlijk is het fantastisch dat de Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw in Maastricht haar stoere westwerk nog bezit.

Dat de oude kerk binnen de kathedraal zichtbaar is, brengt het verleden dichtbij. Vondsten, zoals de zegel van de landdeken van de collegiale Sint-Goedele, de dato 7 november 1251, fluisteren 'we zijn hier echt geweest'. De krochten tonen een verantwoorde expositie. Een foto van het schip - uit de restauratietijd - toont zorg (nieuwe damwanden om  de opgraving te beschermen en de druk voor de pijlers te behouden) en onachtzaamheid (de kansel uit 1699 had afgeschermd mogen zijn... wat een stofnest). Vanaf hun hoge standplaatsen kijken de apostelen - als het goed is - onbewogen toe.

Nee, Energielijnen inventariseer ik niet, ben immers hier in Brussel om nader tot Isabella van Spanje te komen. Oh, zij heeft het beeld van de heilige Goedele (1912) door Aloïs de Beule natuurlijk niet gekend maar haar geschiedenis kent ze zeker: rond 650 wordt Goedele geboren als dochter van graaf Witger en de heiligverklaarde Amalberga. De familie behoort tot het geslacht van de Pippiniden die in de 7e en 8e eeuw de hofmeiers van de Karolingers zijn.

Ten zuiden van Brussel wordt Goedele in de Abdij van Nijvel opgevoed door haar tante Gertrudis (626-664). Gertrudis, zus van de heilige Begga, wordt eveneens heiligverklaard. Kortom een onvoorstelbaar heilige familie uit de vroege middeleeuwen.

Als Gertrudis is gestorven, keert Goedele terug naar haar ouderlijk huis en stelt ze haar leven in dienst van de armen en zieken. In 712 overlijdt ze. In 1047 wordt haar gebeente van de slotkapel op het Sint-Gorikseiland overgebracht naar de kapittelkerk van de Heilige Michaël in Brussel. Prompt wordt deze kerk ook naar haar vernoemd, en ze krijgt zelfs een eigen kapittel: Goedele van Brussel wordt eer betoond.

In 1579 verwoesten beeldenstormers haar schrijn en raken haar relieken verstrooid. Volgens een van de legenden waait op een vroege ochtend de vlam van haar lantaarn uit als zij op weg is naar de kerk. Goedele bidt tot God, en de kaars ontvlamt spontaan opnieuw. Aldus verbeeldt Goedele zelf een licht van het christelijk geloof te zijn dat door Gods hulp in moeilijke omstandigheden blijft branden. Zij doet wat Jezus zegt: 'Houdt uw lampen brandend' (Lukas 12: 35).