477 EEN TOTAALKUNSTWERK

DE HEILIGE ZEVEN

Thea-Warrior

 

In de context van de hevige strijd over het belang van Maria, van Onze-Lieve-Vrouw, ontstaat de Bedevaartskerk. Het debat betreft zowel Haar rol in de verlossing van de mensheid alsook hoe groot Haar invloed is op het dagelijks bestaan. Volgens mij is die invloed groot, want tussen Maria en Moeder Aarde zit wat mij betreft weinig ruimte.

De katholieke leer beschouwt Haar als middelares tussen de gewone gelovigen en Jezus Christus. Protestanten veroordelen deze idee als een paapse dwaling. Voor hen is de aandacht voor relikwieën en afbeeldingen, en de cultus rond heiligen gelijk aan afgodendienst. Resultaat van deze controverse is de Beeldenstorm.

De Contrareformatie zoekt een passend antwoord en een stortvloed van publicaties moet de wonderbaarlijke invloed van heiligen aantonen. Het Mirakelenboek van Scherpen-heuvel vormt een mooi voorbeeld. Uitgebreid worden visuele middelen in het tegenoffensief ingezet: schilderijen, beeldhouwwerk en natuurlijk het grootse totaalkunstwerk: de Onze-Lieve-Vrouwekerk zelf!

De strijdbare Heilige Maagd fungeert als kampioen van het katholicisme. Haar maagdelijke zuiverheid illustreert de zuiverheid van de katholieke leer. Zij voert het bevel tegen de ketterse leer en onder haar zal de katholieke kerk zegevieren. Voor Isabella en Albrecht representeert de kerk van Scherpenheuvel een bolwerk van de Strijdende Kerk.

 

Het getal zeven profileert de algemene heiligheid van een gebeurtenis: het wonderbaarlijke. God schept de wereld in zes dagen en rust op de zevende dag. Koning Salomon schept zijn tempel in zeven jaren en dan wordt deze tempel in de zevende maand ingewijd en de feestelijkheden duren zeven dagen. De door zijn broers verkochte Jozef kan in Egypte de droom van de farao over de zeven vette en de zeven arme jaren verklaren.

De katholieke religie benoemt zeven deugden en zeven sacramenten. Maria kent Zeven Smarten: de profetie van Simeon dat Jezus een zwaard door Maria's hart zou steken; de vlucht van Jozef, Maria en Jezus naar Egypte; de ontmoeting van Maria met Jezus tijdens Zijn kruisweg; de kruisiging van Jezus; de dood van Jezus; de kruisafneming van Jezus en Zijn begrafenis.

In zeven situatie wordt het afsmeken van de bescherming van Maria hogelijk aangeraden: bij brand; in doodsgevaar; tijdens epidemieën, in gevangenschap; tijdens onweer; gedurende oorlog en tijdens watersnood.

 

Binnen valt het hoogaltaar onder de grote koepel direct in het oog. Bovenaan een bronzen eik. Heerlijk heidens zal ik maar zeggen: een Heilige Boom; een soort wereldboom; een Verbinding tussen Hemel en Aarde op een unieke plek.

Het centrale schilderij 'Maria-ten-Hemelopneming' uit 1922 door Theodoor van Loon is een van de zeven kunstwerken die deze schilder voor de Basiliek heeft gewrocht, allemaal gerelateerd aan feestdagen voor Maria. 

Op zich schitterend, maar alle zeven ga ik ze op Levend Web niet tonen; ze verdienen het om van nabij bewonderd te worden. In de straalkapellen van de Basiliek hangen deze zeven schilderijen in chaotische volgorde door elkaar, een heel puzzelwerk. Om dit zo te houden, zet ik ze hier op een rijtje met hun feestdagen door het jaar heen:

- 8 december - De Onbevlekte Ontvangenis van Maria: Anna en Joachim ontmoeten elkaar bij de Gouden Poort;

- 2 februari - Maria Lichtmis: de presentatie van Jezus in de Tempel.

- 25 maart - Maria Boodschap: de aankondiging door de Engel Gabriël van de geboorte van Jezus.

- 2 juli - Onze Lieve-Vrouw Visitatie: Maria bezoekt haar nicht Elisabeth.

- 15 augustus - Maria-ten-Hemelopneming.

- 8 september - De Geboorte van Maria.

- 21 november - Onze-Lieve-Vrouw Presentatie, haar ouders Joachim en Anna brengen Maria naar de tempel, opdat ze Haar leven aan God zal wijden.

 

Het Madonnabeeldje staat schitterend opgesteld. Ooit moet ze bovenaan in de nis hebben gestaan waarin nu een pelikaan zich in haar eigen borst pikt: de pelikaan die zichzelf opoffert voor haar kinderen. Het altaarhek ergert me... staat de Verticale Energielijn daarachter? Oorspronkelijk zou de eik zich centraal in deze ruimte hebben bevonden, dat wil zeggen midden in de zevenpuntige ster van de marmeren vloer, die in 1825 is gelegd. Tsjah, het kan want een Heilige Boom staat meestal als een wachter naast een Verticale Energielijn of naast een grote Energielijnenkruising.

In het glas-in lood links hoog van het hoogaltaar knielt Albrecht van Oostenrijk, in het raam rechts knielt Isabella van Spanje.

De kleurige ramen zijn uit 1860... toch al een dikke 165 jaar oud. In 1922 wordt de kerk, als erkenning voor de grote verdienste op het gebied van pelgrimage, verheven tot Basiliek. Ik kan het me helemaal voorstellen.

Hm, en nu nog graag een keer dat altaarhek open!