TEGENSTRIJDIGHEDEN
Thea-Warrior
Terwijl ik de Paulus Hashishi Straat in Nazareth oversteek, zie ik aan de linkerkant een mural: 'Oh mooi, vrolijke mensen en prachtige witte bloemen met een geel hart op een tafel. Eh, een soort altaar.'
Als ik er rechts langs loop, voel ik me ineens misselijk: 'Oef, het is heet!'
Maar dan is het alsof mijn darmen volledig vloeibaar zijn: in kille gelei veranderen. Bij de auto sta ik stil: 'Wat is dit nou?'
Ik realiseer me dat het met de mural te maken heeft en keer op mijn schreden terug. Ik maak een foto en ga dichterbij staan. Plotseling ervaar ik een enorme ingehouden woede. In een dikke vette laag hangt de woede voor de mural: 'Juist... deze emotie hoort bij de schilder.'
Ja, daar ben ik vatbaar voor; staand voor schilderijen of schilderingen kan ik contact hebben met de emoties, gevoelens en situatie van de schilderende kunstenaar. Wie is deze schilder? Rechtsonder staat Benzi Brofman. Daaronder een vis met wat letters; het lijkt een afkorting te zijn, maar ik kan er niks van maken: 'Is dit iets christelijks?'
Links en rechts een slogan: Women Life Freedom en IT'S TIME FOR THE ESTHER'S OF THE WORLD TO RISE UP.
Hm, wat heeft Esther hiermee te maken? Wordt hier de Joodse Esther uit het Oude Testament bedoeld? Aan de linkerkant een pamflet met namen, ik kan ze niet zo goed lezen. De kleurige emblemen zeggen me daar en dan op vrijdag 2 juni 2023 weinig: 'Oké, ik zal het thuis wel uitzoeken.'
Weer thuis kan ik in 2023 op het internet - op het wereldwijde web - niks bijzonders vinden. Ik vind het wel best. Nu, eind maart 2026 stroomt dit web over van de informatie: 'Is het echt de bedoeling dat ik hierover schrijf op Levend Web?'
De Engelen staan achter me en stralen een eindeloos geduld uit... ik weet genoeg en zet me wat zuchtend aan het werk.
Ik bestudeer het pamflet en zet de namen - voor zover ik ze kan ontcijferen - op een rijtje. Aida 36 blijkt een Iraanse arts, die gewonde demonstranten heeft geholpen tijdens de demonstraties in Iran na de moord op Mahsa Amini in september 2022. Nee, ik heb niet geheel onder een steen geleefd in 2022; de protesten in Iran heb ik wel degelijk meegekregen. Ook dat Mahsa Amini is gearresteerd omdat ze haar hidjab, volgens de zedenpolitie van de overheid, onvoldoende correct rond haar hoofd draagt. Een islamitisch-religieuze politieagent heeft haar haren gezien en dat is tegen de kledingvoorschriften. Ze wordt ernstig geslagen en sterft nadat op het politiebureau instort en twee dagen in coma heeft gelegen.
In 2026 ben ik wat verward doordat op die muur in Nazareth de vermoorde jonge mensen uit Iran zo stralend vrolijk staan. Waarom daar? Hoezo? Wat heeft Israël en het jodendom hiermee te maken, en wat heeft Esther hiermee van doen ?
Nu, eind maart 2026, weet ik wie Esther is naar aanleiding van een ontdekkingstocht in 2024 in het Heiligenbeeldenmuseum; in de voormalige Sint-Antonius van Paduakerk - een ontwerp van architect Pierre Cuypers - in Kranenburg-Vorden.
Vanwege haar schoonheid wordt Esther door koning Ahasveros van Perzië tot vrouw genomen. Op aanraden van haar oom en voogd Mordechai verzwijgt ze haar Joodse afkomst. Als vizier Haman de ondergang van haar volk beraamt, weet Esther dit in haar positie van echtgenote te voorkomen door haar echtgenoot gedurende langere tijd liefhebbend te verwennen. Als zij hem van de plannen van vizier Haman op de hoogte brengt, laat hij Haman doden en wordt oom Mordechai de nieuwe vizier.
Dit historisch weinig betrouwbare boek uit het Oude Testament tracht de oorsprong van het joodse Poerim-feest - waarin de redding van het Joodse volk (door Esther) wordt herdacht - te verklaren. In feite een soort houvast: Wij worden altijd gered.
Zoekend op het wereldwijde web tref ik op zondag 29 maart 2026 op commons wikimedia een site gewijd aan de mural in Nazareth. Nu wordt het me gemakkelijk gemaakt want alle namen van het pamflet staan erbij. De site noemt twee makers: Benzi Brofman en Hooman Khalili. Hm, hoort de laatste bij de vis? Op de site staat dat de slogans op de mural in vier talen staan vermeld: Arabisch, Engels, Hebreeuws en Perzisch.
Oh, sinds 28 maart 2026 staat deze media-file, door auteur Nizzan Cohen van 3 september 2024, op de nominatie te worden gewist omdat de afbeelding in Israël niet aan de Freedom of Panorama-regels zou voldoen. Echter volgens paragraaf 23 van het Israëlische copyright statuut uit 2007 is het verspreiden of kopiëren via fotografie, tekeningen, schetsen of gelijksoortige visuele beschrijvingen van een architectonisch werk, een beeldhouwwerk of werk van toegepaste kunst toegestaan als het bedoelde werk permanent is gesitueerd in een publiek (openbaar) gebied. Tsjah, ik mag mijn foto dus wel op Levend Web plaatsen.
Het wrange besef daalt in dat het vrolijke geel geen tafel of altaar maar een doodskist onder een dekkleed is, de vrolijke bloemen erop vormen een begrafenisslinger en de vrolijke mensen erachter zijn allemaal vermoord tijdens de Woman-Life-Freedom-demonstraties vóór de rechten van de vrouw en tegen het theocratische Islamitische regime in Iran.
In 2303 verdiep ik me niet in de emblemen op de kist. Nu in maart 2026 blijkt het embleem met het groen en rood een Iraanse vlag met Perzische leeuw te zijn. Op de een of andere manier komen ze me alle vier emblemen me bekend voor.
Is degene onder de vlag het symbool van de Egyptische godin Isis met haar giervleugels; de godin die staat voor magie en vruchtbaarheid? En wie is die vrouwelijke krijger op die leeuw met de zon op de achtergrond? Durga? De grote hindoe-moedergodin en belichaming van de woede van de goden? De fiere blauwe staande leeuw is tamelijk Europees. Eerlijk gezegd kom ik er niet uit, maar op de mural staat Krachtdier Leeuw aardig centraal. Bieden de emblemen aansporingen om angst te overwinnen, innerlijke kracht te mobiliseren en vol zelfvertrouwen het eigen pad te volgen?
Benzi Brofman (1983) is blijkbaar de straatartiest van wie ik de ingehouden woede heb gevoeld. Na 7 oktober 2023 wijdt hij zijn kunst met name aan de slachtoffers en gegijzelden van de Hamas-slachting. Hij heeft portretten van de ontvoerde individuen gemaakt met de tekst 'Breng ze thuis... nu'.
Hm, waarschijnlijk heeft dat werk pijn en verdriet bij hemzelf en bij familie van de gegijzelden verzacht. In 2023 heeft hij in Europa in verschillende steden aandacht gevraagd om seksueel oorlogsgeweld te agenderen. Op zich ben ik dit met hem eens, maar toch denk ik dat ik verder ga, want het is de bedoeling dat mensen in vrede met elkaar samenleven. Wat mij betreft mogen alle bommen, drones en raketten voor eeuwig worden ontmanteld en afgebroken.
Hooman Khalili blijkt een Iraans-Amerikaanse artiest, filmregisseur en mensenrechten-advocaat die onder andere fondsen werft om murals te laten schilderen. In een korte film uit 2025 op YouTube Hooman Khalili presenting his 18 murals for the freedom of Iranian women citeert hij zijn lievelingsspreuk uit het Oude Testament: Spreuken (van Salomo) 31: 25.
Natuurlijk zoek ik de inhoud daarvan op; de Engelen waarderen grondigheid.
Spreuken 31 betreffen lessen die de moeder van koning Lemuël aan haar zoon heeft gegeven. In het kader van het vinden van een deugdelijke huisvrouw biedt de moeder handreikingen door het Hebreeuwse alfabet op te zeggen. 25 is Ain ofwel stilte: Sterkte en heerlijkheid zijn haar kleding; en zij lacht over de nakomende dag.
Mooi gevonden door Hooman Khalili over wat als werkelijke kleding wordt beschouwd aangezien de protesten in Iran na het 'onjuist' dragen van de hoofddoek door Mahsa Amini zijn begonnen. Met het woord 'heerlijkheid' heb ik toch wat moeite, 'schoonheid' zou kunnen, maar ik hou het op de combinatie 'kracht en grootsheid' van een vrouw.
Blijkbaar is de deugdelijke huisvrouw een redelijk onbezorgde vrouw, want voor haar heeft elke dag genoeg aan zichzelf. Hm, volgens Mattheüs 6:34 is dit laatste ook een van de regels van Jezus.
In genoemde korte film stelt Hooman Khalili dat het steunen van de Woman-Life-Freedom-beweging tegelijkertijd het bestrijden is van anti-semitisme. Bijvoorbeeld omdat het huidige Iraanse regime samenwerkt met Hezbollah in Libanon, en zij samen het Joodse volk haten en bedreigen. Oké, deze zienswijze biedt zicht op het geambieerde doel van de mural. Word er trouwens opnieuw misselijk van, want wordt de ellende van Iraanse vrouwen en de dood van jonge Iraniërs uitgebaat en bejubeld omdat het in een Israëlisch straatje past? Hm, anti-semitisme past mij niet, net zo min als het de dood injagen van wie dan ook.
Overigens antisemitisme is iets anders dan anti-judaïsme: het afwijzen van de joodse religie en godsdienst. En ook iets anders dan antizionisme: het afwijzen van de beweging die in het Beloofde Land een Joodse staat wenst. Discriminerende maatregelen van een overheid en georganiseerde moordpartijen, zoals pogroms en de Holocaust, zijn antisemitisch.
Tsjah, de mural in Nazareth is geschilderd pro-Israël en tevens in solidariteit met de Iraanse demonstraties voor het recht van vrouwen op vrijheid en gelijkwaardigheid. De mural blijft me niet lekker zitten; er is iets met die oproep aan de Esther's.
Bronnen
- Antisemitisme. Op 30 maart 2026 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Antisemitisme
- Benzi Brofman. Op 30 maart 2026 van https://artuk.org/discover/artists/brofman-benzi-b-1983
- Dood van Mahsa Amini. Op 12 april 2026 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Dood_van_Mahsa_Amini
- Durga. Op 31 maart 2026 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Durga
- Esther. Op 30 maart 2026 van https://www.statenvertaling.net/bijbel/esther.html
- Hanna Luden (30 november 2023). Benzi Brofman: Graffiti in de strijd tegen seksueel oorlogsgeweld.
Op 30 maart 2026 van https://devrijdagavond.com/2023/11/30/opinie/-H
- Hebreeuwse alfabet. Op 31 maart 2026 van https://curtis.loftinnc.com/Hebrew_Aleph_Bet.htm
- Hooman Khalili (17 oktober 2025). Hooman Khalili presenting his 18 murals for the freedom of Iranian women.
Op 30 maart 2026 van https://www.youtube.com/watch?v+O5BGDM2GGFc
- Hooman Khalili (16 april 2024). Woman Life Freedom Murals in Israel.
Op 30 maart 2026 van https://www.youtube.com/watch?v=G172qeWyyofw
- Mural door Hooman Khalili en Benzi Brofman.
Op 29 maart 2026 van https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Woman,_Life,_Freedom_in_ Nazrath_-_ Mural_in_memory_of_murdered_Iranians_02.jpg
- Spreuken 31. Op 30 maart 2026 van https://www.statenvertaling.net/bijbel/spre/31.html
---> 460 HET PAMFLET - De Slachtoffers
---> LIEFDE 2026 ISRAËL Inhoud